BURDUR MEHMET AKİF ERSOY ÜNİVERSİTESİ GİRİŞİMSEL OLMAYAN ETİK KURUL USUL ve ESASLARI

1. MAKÜ GOKA Etik Kurulunun kapsamı ve incelediği başvuruların kapsamı
MAKÜ GOKA Etik Kurulu sosyal ve beşeri bilimler alanında nicel ya da nitel araştırma desenine sahip, yüz yüze, çevrimiçi, telefon ya da bilgisayar ortamında uygulanan her türlü soru kağıdı, görüşme kılavuzu veya anket ve ölçek yoluyla yapılan veri toplama faaliyetleri, sosyal bilimler ve sağlık bilimleri alanındaki gözlem, dosya ya da veri kaynakları taraması veya ikincil veri kaynakları ile yapılan araştırmalar/çalışmalar ile  insanlarla veya insan biyolojik materyalleriyle veya insanlara ait verilerle yapılacak olan bir hekimin doğrudan müdahalesini gerektirmeyen ve Sağlık Bakanlığı mevzuatına tabi olmayan araştırmaları inceler.

2. İnsana doğrudan müdahale gerektirmeden yapılacak çalışmaların kapsamı
Bu çalışmalar Sağlık Bakanlığı ve bağlı kuruluşlarından izin alınması zorunlu olan araştırmalar dışında kalan araştırmalardır. Araştırmaya dâhil olan gönüllünün hastalığı için aldığı tedaviyi değiştirmemek veya etkilememek, araştırmaya dâhil olan gönüllüler sağlıklı bireyler ise yeni bir tedavi vermemek veya uygulama yapmamak kaydı ile tanımlamaya yönelik olarak yapılan kan, saç, tüy, tükürük, gaita, idrar, radyolojik görüntü, biyokimya, mikrobiyoloji, patoloji materyalleri üzerinde yapılacak araştırmalar, vücut fizyolojisi ile ilgili araştırmalar, hücre ve doku kültürü araştırmaları, antropometrik ölçümlere dayalı yapılan araştırmalar, anket ve benzeri bilgi toplama araçları ile yapılan araştırmalar ve yaşam alışkanlıklarının değerlendirilmesi çalışmaları gibi insana doğrudan müdahale gerektirmeden yapılacak çalışmalar Kurulumuzca değerlendirilmektedir (Kaynak: T.C. Sağlık Bakanlığı Türkiye ilaç ve Tıbbi Cihaz Kurumu internet sayfası-Sıkça sorulan sorular, Doküman No: KAD-DD-24, sayfa 6/10-02.07.2020).

3. Etik Kurula başvuru yaparken sorumlu araştırmacı olarak yer alamayacak araştırmacılar
Yönetmelik gereği tez çalışmalarında ve dönem projelerinde tez öğrencileri sorumlu araştırmacı olarak yer alamamaktadır. Yardımcı araştırmacı olarak sistemde tanımlanmalıdırlar.

4. Etik kurula başvuru zamanının planlanması

Etik Kurul mevzuat gereğince sadece gelecekte yapılması planlanan araştırmalar için etik inceleme yapabilmektedir. Bu nedenle, verisi zaten toplanmış bir araştırma için başvuru yapılmamalıdır. Değerlendirme ve sonucun başvuru sahibine ulaşması süreci dikkate alınarak planlanan veri toplama tarihinden en az 1 ay önce başvuru yapılmalıdır. Etik Kurulun dosyayı görüştüğü tarihte veri toplama tarihi başlamış görünüyorsa, başvuru değerlendirmeye alınmayacaktır.

5. Araştırma eki bölümüne yüklenmesi gerekenler

Araştırmanın kapsamına göre araştırmada kullanılacak ölçek, anket, görüşme ve gözlem formu, gönüllü onam formu ve bunlar için gerekli kullanım izinleri Başvuru Formunun ekinde yer almalıdır. Araştırmada kullanılacak ölçek, görüşme ve gözlem formu vb. kullanıma açık ise açıkça beyan edilmeli ve belgelenmelidir. Soru formları araştırmacılar tarafından hazırlanmışsa açık olarak belirtilmelidir. Araştırmada kullanılacak ölçeklerin künyesi kaynakçada listelenmelidir. Ölçme araçlarının tamamı başvuru dosyasına eklenmiş olmalıdır. Araştırmada kullanılacak ölçek, görüşme ve gözlem formu vb. yabancı bir dilde ise Türkçe çevirileri de sunulmalıdır. Araştırmada ölçeğin Türkçe uyarlaması kullanılacak ise Türkçe uyarlaması için kullanım izni alınmış olmalıdır. E-posta (e-posta çıktıları) ile alınmış kullanım izinleri okunabilir nitelikte olmalı ve kişiler arası özel yazışmaların yer almamasına özen gösterilmelidir. Örneklemde bir kurumda çalışanlar yer alıyorsa ilgili kurumdan izin alınması/izin alınacağının belirtilmesi gereklidir. Seçilmiş kaynaklar listesinde yer alan referanslar metin içinde atıf yapılan kaynaklar olmalıdır. Atıfta bulunulmayan kaynaklara listede yer verilmemelidir. Çevrimiçi yapılan araştırmalarda gönüllü katılım için gerekli bilgilendirme çevrimiçi formlarda bulunmalıdır.

6- Araştırma ve yayın etiği ihlalleri ile ilgili durumun tespiti

MAKÜ GOKA Etik Kurulu başvuruları Türk Ceza Kanunu Madde 90 (https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuatmetin/1.5.5237.pdf), Yükseköğretim Kurumları Bilimsel Araştırma ve Yayın Etiği Yönergesi (https://www.yok.gov.tr/Sayfalar/Kurumsal/mevzuat/bilimsel-arastirma-ve-etik-yonetmeligi.aspx) ve üniversitemiz Dürüstlük Politikası ilkeleri doğrultusunda değerlendirmektedir. Araştırma ve yayın etiği ihlalleri ile ilgili durumun tespiti halinde yapılacak olan uygulamalar ve verilecek kararlar, ilgili mevzuat hükümleri kapsamında değerlendirilir.

 7- İncelenecek maksimum başvuru sayısı

Yapılacak etik kurul toplantısında bir araştırmacının en fazla üç dosyası incelenecektir. Bu sayıya tez çalışmalarına ilişkin başvurular dahil edilmez.

8- Başvuru dosyasının içeriği

Yapılacak başvurunun içeriği online başvuru sisteminde (GOKA başvuru sistemi) yer alan ön değerlendirme formundaki kriterlere göre tasarlanmalıdır.

9- Sisteme dışarıdan katılımcı olarak kayıt olması gerekenler

Üniversitemiz ile kurumsal bir bağı olmayan araştırmacılar öncelikle başvuru sisteminden dışarıdan katılımcı olarak kayıt yaptırmalıdırlar.

10- İletişimin ağlanması

 Yaşadığınız sorun ya da sorularınızda goka@mehmetakif.edu.tr adresine eposta gönderebilirsiniz.

11- Öz geçmiş içeriği 

Araştırmacıların yetkinliklerini sunmak adına tüm araştırmacıların eğitim bilgileri, deneyim ve varsa yayın bilgilerinin yer aldığı bir formatta öz geçmiş bilgileri girilmelidir.

ç) Üniversite bünyesinde temel alınacak etik ilkeleri ve politikaları geliştirir,

d) Üniversitede etik yaşam kültürünün yaygınlaşması ve etik duyarlılık kazanılması için, eğitim ve benzeri çalışmaları düzenler,

e) Üniversite bünyesinde ortaya çıkan etik sorunları değerlendirerek, gerektiğinde fen, sosyal, sağlık ve eğitim bilimleri alanlarında alt etik kurullar oluşturulması için Rektörlüğe öneride bulunur,

f) Üniversite bünyesinde kurulmuş bulunan uzman etik kurullarda görev alacak kişilere eğitim sağlar,

g) Üniversite bünyesindeki diğer birimlerin etik kurulları arasında eşgüdümü sağlar,

ğ) Bu kurulların anlaşmazlıklarında ya da çözümleyemedikleri konularda hakemlik yapar,

h) Hakkında değerlendirme yaptığı, karar aldığı ve görüş verdiği tüm etik konular ve sorunlarda gizlilik içinde çalışır ve ilgili tüm bilgi ve belgeleri saklı tutar.